Banker's Review Online - Ατέλειες στην έκδοση 1.0 της ευρωζώνης

Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Strategy and Development

Ατέλειες στην έκδοση 1.0 της ευρωζώνης

1 Ιουνίου 2011 | 13:58 Γράφει το Banker's Review  Editor Topics: Analysis,Government Σχετικές Εταιρίες: EUROBANK EFG ,ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Η νέα οικονομική διακυβέρνηση της ευρωζώνης έγινε αντικείμενο μελέτης των Βασίλη Θ. Ράπανου, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Προέδρου Δ.Σ. της Εθνικής Τράπεζας και Γκίκα Α. Χαρδούβελη, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιώς & Οικονομικού Συμβούλου του Ομίλου Eurobank EFG.

Το θέμα της οικονομικής διακυβέρνησης στην Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ενωση γενικότερα έχει γίνει θέμα πρώτης προτεραιότητας, μετά την πρόσφατη οικονομική κρίση. Το νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης είναι υπό συζήτηση αυτή την περίοδο και τα σχόλια και οι αντιδράσεις στα σχέδια που έχουν διαρρεύσει αρκετά ποικίλες και έντονες.

Η όλη διαδικασία θυμίζει έντονα τις διαδικασίες για τη δημιουργία του ευρώ και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Και τότε, όπως λέει ο Βασίλης Ράπανος, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, δεν επικράτησαν οι πλέον νηφάλιες και ρεαλιστικές προσεγγίσεις, αλλά μάλλον οι δογματικές απόψεις της Γερμανίας. Δημιουργήθηκε ένα πλαίσιο, που στη θεωρία ήταν αυστηρό και μάλλον άκαμπτο, αλλά στην πράξη αποδείχτηκε ατελές και ανεπαρκές να αντιμετωπίσει τις πραγματικές ανάγκες της Ευρωζώνης.

Σύμφωνα με τον Γκίκα Α. Χαρδούβελη, το 1990, αποφεύχθηκε η δημιουργία μηχανισμού δημοσιονομικών μεταβιβάσεων, γεγονός που θα σήμαινε μεγαλύτερη πολιτική ενοποίηση. Επίσης δεν έγινε προσπάθεια αύξησης της ομοιογένειας των οικονομιών, με κοινούς κανόνες για τις συντάξεις, τους μισθούς, τη φορολογία, κ.λπ.

Τέλος, στο Σύμφωνο Σταθερότητας & Ανάπτυξης δεν ενσωματωθήκαν παράγοντες, όπως η κατάσταση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οι εξελίξεις του μοναδιαίου κόστους εργασίας και άλλων βασικών δεικτών, στους οποίους έκανε μνεία η Συνθήκη του Maastricht και αφορούν τη σύγκλιση της δομής των πραγματικών οικονομιών.

Αδυναμίες στο δημοσιονομικό σύστημα και έλλειψη ανταγωνιστικότητας
Η έλλειψη δημοσιονομικών θεσμών είναι σύμφωνα με τον Β. Ράπανο, μια από τις σημαντικότερες αιτίες που η χώρα μας δεν κατάφερε να τιθασεύσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα.

Οι βασικές αδυναμίες του δημοσιονομικού μας συστήματος είναι οι εξής:
1. Ελλειψη διαφάνειας στον κρατικό προϋπολογισμό και απουσία μηχανισμών ελέγχου της ακρίβειας των στοιχείων.
2. Απουσία μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, αφού ο προϋπολογισμός συντάσσεται σε ετήσια βάση και μόνο. Αν και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης επιβάλλει την υποβολή στην Ευρωπαϊκή Ενωση τουλάχιστον τριετών σχεδίων εσόδων και δαπανών, αυτά τα στοιχεία ήταν ενδεικτικά και μόνο και ουδέποτε τηρήθηκαν.
3. Ο προϋπολογισμός δεν συντάσσεται με βάση προγράμματα, αλλά με βάση ανάγκες υπουργείων και φορέων και με βάση τις δαπάνες της προηγούμενης δημοσιονομικής χρήσης.
4. Ο προϋπολογισμός συντάσσεται με βάση προτάσεις εκ των κάτω προς τα άνω και όχι αντίστροφα, όπως γίνεται πλέον σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες.
5. Η απουσία προγραμμάτων οδηγεί και στο να μην υπάρχουν ουσιαστικοί έλεγχοι για τις δαπάνες, αλλά μόνο έλεγχοι για νομιμότητα και χωρίς έλεγχο για σκοπιμότητα ή αποτελεσματικότητα των δαπανών.
6. Η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες που δεν έχει αριθμητικούς κανόνες ούτε για τα έσοδα ούτε για τις δαπάνες, πέρα από εκείνους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
7. Τα πληροφοριακά συστήματα παρακολούθησης εκτέλεσης των δαπανών είναι ακόμη πρωτόγονα.
8. Ο ρόλος του Κοινοβουλίου είναι πολύ περιορισμένος και πέρα από την ψήφιση του προϋπολογισμού δεν ασκεί κανένα ουσιαστικό ρόλο στην εκτέλεση του.
9. Η φορολογική διοίκηση λειτουργεί με πρότυπα οργάνωσης που είναι ξεπερασμένα και η φοροδιαφυγή είναι ενδημικό φαινόμενο.
10. Οι προϋπολογισμοί εκτός κεντρικής κυβέρνησης ελάχιστα πληρούν τις σύγχρονες απαιτήσεις λογιστικών προτύπων.

Η δημιουργία ανεξάρτητης στατιστικής υπηρεσίας και ο νόμος 3871 του 2010 για τη Δημοσιονομική Διαχείριση και Ευθύνη είναι σύμφωνα με τον Β. Ράπανο δύο σημαντικά βήματα.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, ο νόμος θα μπορούσε να εισαγάγει και αριθμητικούς δημοσιονομικούς κανόνες π.χ. για δαπάνες, ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς για τοπική αυτοδιοίκηση, οι οποίοι κανόνες, με βάση και τη διεθνή εμπειρία, μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στην δημοσιονομική πειθαρχία των αρχών.

Επίσης, το τριετές πρόγραμμα θα ήταν προσφορότερο να υποβάλλεται στη Βουλή μαζί με τον προϋπολογισμό και να αποτελεί και το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο που πρέπει να υποβληθεί με το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Τέλος, στο νόμο δεν γίνεται αναφορά για δημιουργία μηχανισμών και υπηρεσιών που θα αξιολογούν τις δαπάνες και για το κατά πόσο αποδίδουν τα αναμενόμενα. Η πείρα έχει δείξει ότι η εξέταση μόνο της νομιμότητας των δαπανών δεν αρκεί για την αποτελεσματική άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ιδιαίτερης σημασίας θεωρεί ο Β. Ράπανος το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής. Βασικός ρόλος μιας τέτοιας αρχής είναι η παροχή αντικειμενικών και ανεπηρέαστων από πολιτικά κόμματα αναλύσεων για την αξιοπιστία των προβλέψεων του προϋπολογισμού και τακτικών αξιολογήσεων για την υλοποίησή του.

Το θέμα της οικονομικής διακυβέρνησης στην Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ενωση γενικότερα έχει γίνει θέμα πρώτης προτεραιότητας, μετά την πρόσφατη οικονομική κρίση. Το νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης είναι υπό συζήτηση αυτή την περίοδο και τα σχόλια και οι αντιδράσεις στα σχέδια που έχουν διαρρεύσει αρκετά ποικίλες και έντονες.

Η όλη διαδικασία θυμίζει έντονα τις διαδικασίες για τη δημιουργία του ευρώ και του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Και τότε, όπως λέει ο Βασίλης Ράπανος, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, δεν επικράτησαν οι πλέον νηφάλιες και ρεαλιστικές προσεγγίσεις, αλλά μάλλον οι δογματικές απόψεις της Γερμανίας. Δημιουργήθηκε ένα πλαίσιο, που στη θεωρία ήταν αυστηρό και μάλλον άκαμπτο, αλλά στην πράξη αποδείχτηκε ατελές και ανεπαρκές να αντιμετωπίσει τις πραγματικές ανάγκες της Ευρωζώνης.

Σύμφωνα με τον Γκίκα Α. Χαρδούβελη, το 1990, αποφεύχθηκε η δημιουργία μηχανισμού δημοσιονομικών μεταβιβάσεων, γεγονός που θα σήμαινε μεγαλύτερη πολιτική ενοποίηση. Επίσης δεν έγινε προσπάθεια αύξησης της ομοιογένειας των οικονομιών, με κοινούς κανόνες για τις συντάξεις, τους μισθούς, τη φορολογία, κ.λπ.

Τέλος, στο Σύμφωνο Σταθερότητας & Ανάπτυξης δεν ενσωματωθήκαν παράγοντες, όπως η κατάσταση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οι εξελίξεις του μοναδιαίου κόστους εργασίας και άλλων βασικών δεικτών, στους οποίους έκανε μνεία η Συνθήκη του Maastricht και αφορούν τη σύγκλιση της δομής των πραγματικών οικονομιών.

Αδυναμίες στο δημοσιονομικό σύστημα και έλλειψη ανταγωνιστικότητας
Η έλλειψη δημοσιονομικών θεσμών είναι σύμφωνα με τον Β. Ράπανο, μια από τις σημαντικότερες αιτίες που η χώρα μας δεν κατάφερε να τιθασεύσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα.

Οι βασικές αδυναμίες του δημοσιονομικού μας συστήματος είναι οι εξής:
1. Ελλειψη διαφάνειας στον κρατικό προϋπολογισμό και απουσία μηχανισμών ελέγχου της ακρίβειας των στοιχείων.
2. Απουσία μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, αφού ο προϋπολογισμός συντάσσεται σε ετήσια βάση και μόνο. Αν και το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης επιβάλλει την υποβολή στην Ευρωπαϊκή Ενωση τουλάχιστον τριετών σχεδίων εσόδων και δαπανών, αυτά τα στοιχεία ήταν ενδεικτικά και μόνο και ουδέποτε τηρήθηκαν.
3. Ο προϋπολογισμός δεν συντάσσεται με βάση προγράμματα, αλλά με βάση ανάγκες υπουργείων και φορέων και με βάση τις δαπάνες της προηγούμενης δημοσιονομικής χρήσης.
4. Ο προϋπολογισμός συντάσσεται με βάση προτάσεις εκ των κάτω προς τα άνω και όχι αντίστροφα, όπως γίνεται πλέον σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες.
5. Η απουσία προγραμμάτων οδηγεί και στο να μην υπάρχουν ουσιαστικοί έλεγχοι για τις δαπάνες, αλλά μόνο έλεγχοι για νομιμότητα και χωρίς έλεγχο για σκοπιμότητα ή αποτελεσματικότητα των δαπανών.
6. Η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες που δεν έχει αριθμητικούς κανόνες ούτε για τα έσοδα ούτε για τις δαπάνες, πέρα από εκείνους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
7. Τα πληροφοριακά συστήματα παρακολούθησης εκτέλεσης των δαπανών είναι ακόμη πρωτόγονα.
8. Ο ρόλος του Κοινοβουλίου είναι πολύ περιορισμένος και πέρα από την ψήφιση του προϋπολογισμού δεν ασκεί κανένα ουσιαστικό ρόλο στην εκτέλεση του.
9. Η φορολογική διοίκηση λειτουργεί με πρότυπα οργάνωσης που είναι ξεπερασμένα και η φοροδιαφυγή είναι ενδημικό φαινόμενο.
10. Οι προϋπολογισμοί εκτός κεντρικής κυβέρνησης ελάχιστα πληρούν τις σύγχρονες απαιτήσεις λογιστικών προτύπων.

Η δημιουργία ανεξάρτητης στατιστικής υπηρεσίας και ο νόμος 3871 του 2010 για τη Δημοσιονομική Διαχείριση και Ευθύνη είναι σύμφωνα με τον Β. Ράπανο δύο σημαντικά βήματα.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, ο νόμος θα μπορούσε να εισαγάγει και αριθμητικούς δημοσιονομικούς κανόνες π.χ. για δαπάνες, ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς για τοπική αυτοδιοίκηση, οι οποίοι κανόνες, με βάση και τη διεθνή εμπειρία, μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στην δημοσιονομική πειθαρχία των αρχών.

Επίσης, το τριετές πρόγραμμα θα ήταν προσφορότερο να υποβάλλεται στη Βουλή μαζί με τον προϋπολογισμό και να αποτελεί και το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο που πρέπει να υποβληθεί με το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Τέλος, στο νόμο δεν γίνεται αναφορά για δημιουργία μηχανισμών και υπηρεσιών που θα αξιολογούν τις δαπάνες και για το κατά πόσο αποδίδουν τα αναμενόμενα. Η πείρα έχει δείξει ότι η εξέταση μόνο της νομιμότητας των δαπανών δεν αρκεί για την αποτελεσματική άσκηση της δημοσιονομικής πολιτικής.

Ιδιαίτερης σημασίας θεωρεί ο Β. Ράπανος το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής. Βασικός ρόλος μιας τέτοιας αρχής είναι η παροχή αντικειμενικών και ανεπηρέαστων από πολιτικά κόμματα αναλύσεων για την αξιοπιστία των προβλέψεων του προϋπολογισμού και τακτικών αξιολογήσεων για την υλοποίησή του.


Σημαντικά ρίσκα στην πορεία της ελληνικής ανάπτυξης
Το μεγάλο ερώτημα, σύμφωνα με τον Γκίκα Χαρδούβελη, είναι «Πώς θα έρθει η ανάπτυξη όταν το κράτος μειώνεται από το ήμισυ της οικονομίας στο ένα τρίτο»;
Το κυριότερο ρίσκο βρίσκεται στον απεγκλωβισμό της ελληνικής οικονομίας από την ύφεση. Η λύση βρίσκεται στην αύξηση εξαγωγών, τη σταθεροποίηση του οικονομικού κλίματος, το φραγμό στην πτώση επενδύσεων και την επίλυση της ευρωπαϊκής κρίσης.

Δεύτερο ρίσκο αποτελεί η σταθερότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Απαιτείται συνέχιση στήριξης από την ΕΚΤ (δάνεια 95 δις ευρώ), άνοιγμα της διατραπεζικής αγοράς και ενίσχυση της Αγροτικής Τράπεζας. Τρίτο ρίσκο είναι αν θα αυξήσουν το δυνητικό προϊόν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Τέταρτο ρίσκο είναι αν θα μπορέσει να μειωθεί το υπέρογκο το ύψος του ονομαστικού χρέους με άλλους τρόπους. Η συζήτηση για άντληση 50 δις ευρώ από αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας ξεκίνησε. Το EFSF ίσως αγοράσει μικρό τμήμα του χρέους σε τιμές αγοράς. Η επιμήκυνση δεν είναι αδιανόητη, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα.

Τέλος, ένα πέμπτο μεγάλο ρίσκο είναι αν θα μπορέσει η χώρα να παράγει πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 6% για πολύ καιρό. Η μεγαλύτερη αυστηρότητα στην Ευρωζώνη πιθανώς θα βοηθήσει σ’ αυτόν τον τομέα.

Σύμφωνα με τον Γκ. Χαρδούβελη, ένα παραγνωρισμένο χαρακτηριστικό της προσπάθειας προσαρμογής είναι η συμπίεση της μεσαίας τάξης. Η κατανομή του εισοδήματος στη χώρα είναι πιθανόν να επιδεινωθεί τα πρώτα χρόνια της εφαρμογής του Προγράμματος Σταθεροποίησης ως αποτέλεσμα της συγκράτησης του πραγματικού κόστους εργασίας, την ανεργία, την αύξηση αποδόσεων επί των κεφαλαίων για την προσέλκυση επενδύσεων και μείωση κατανάλωσης για πληρωμή δανειακών υποχρεώσεων.

Εφόσον, όμως, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αυξήσουν την παραγωγικότητα της οικονομίας, η ευημερία των χαμηλότερων εισοδηματικών τάξεων θα αυξηθεί, έστω κι αν ταυτόχρονα αυξάνεται η απόστασή τους από τις ανώτερες για κάποιο χρονικό διάστημα. Είναι αναπόφευκτο να σημειωθούν ανακατατάξεις στη διάρθρωση των κοινωνικών τάξεων. Θα χάσουν έδαφος οι δραστηριότητες οι οποίες συναρτώνται με την εξυπηρέτηση της εγχώριας αγοράς και το δημόσιο τομέα (δημόσιες υπηρεσίες, δημόσια έργα) και θα ανέλθουν όσες αφορούν εξωστρεφείς δραστηριότητες.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις στην κατανομή του εισοδήματος θα πρέπει να συγκριθούν με την περίπτωση έξωσης από την Ευρωζώνη, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα μείωση του μακροχρόνιου δυνητικού προϊόντος της οικονομίας, αδυναμία πληρωμής ικανοποιητικών μισθών και συντάξεων από το δημόσιο, απώλεια αγοραστικής δύναμης από τις υποτιμήσεις και τον πληθωρισμό, μεγαλύτερες επιπτώσεις για τους φτωχότερους πολίτες.

Banker's Review (T. 021)
« 1 2 »

Έχετε άποψη;
Ο σχολιασμός των άρθρων προϋποθέτει την Είσοδο σας στο Banker's Review Online.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Συγχωνεύσεις και εξαγορές

Private banking

Πιστωτική κρίση

Credit Risk management

Enterprise risk management

Best work place

Multichannel Strategy

Innovation

International Banking

Outsourcing

©2018 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778