Banker's Review Online - Υπεύθυνος δανεισμός: γεγονός ή ένας ακόμα ορισμός;

Παρασκευή, 21 Σεπτεμβρίου 2018

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Retail Banking

Υπεύθυνος δανεισμός: γεγονός ή ένας ακόμα ορισμός;

5 Δεκεμβρίου 2011 | 10:29 Γράφει ο Διονύσης Δ.  Λευκοσιώτης Topics: Retail

Υπεύθυνος δανεισμός: γεγονός ή ένας ακόμα ορισμός;

Τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά αποτελούν σήμερα ένα γεγονός και μία σημαντική πρόκληση για το τραπεζικό σύστημα. Σε ποια πλευρά πέφτει το μπαλάκι της ευθύνης - στις τράπεζες ή στους δανειολήπτες;

Αποτελεί κοινή και συλλογική παραδοχή ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ελληνικών νοικοκυριών έχει υπερβολική έκθεση στον τραπεζικό δανεισμό. Με την εισαγωγή του πτωχευτικού νόμου για τα φυσικά πρόσωπα, καταφτάνουν στις τράπεζες αιτήματα για «εξωτραπεζικό» συμβιβασμό, που εκτός από ανεφάρμοστα στη συντριπτική τους πλειοψηφία, καταδεικνύουν το δυσθεώρητο μέγεθος του προβλήματος. Σημαντική μερίδα Ελλήνων επιδόθηκε, με τη «συνενοχή» των τραπεζών, σε αχαλίνωτο διαγωνισμό υπερδανεισμού από τον οποίο ζημιωθήκαμε όλοι.

Ποιος φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη; Από τη μία πλευρά ο δανειζόμενος πολίτης γνωρίζει ελάχιστα ή τίποτα και παραπλανάται συχνά από τον καταιγισμό των τραπεζικών προσφορών, κατά κύριο λόγο μέσω του μηχανισμού της διαφήμισης, αλλά και γενικότερα από τον κλάδο της επικοινωνίας. Από την άλλη ο τραπεζικός οργανισμός διαθέτει γνώση, μηχανισμούς, συστήματα, μεθοδολογίες και υποδομές.

Πιστεύω ότι το δίλημμα είναι εν μέρει επίπλαστο. Σίγουρα κανείς δεν είναι «αθώος» και αν προσπαθήσουμε να ποσοστικοποιήσουμε το μέγεθος της συνενοχής που αναλογεί στην κάθε πλευρά, θα χάσουμε χρόνο, δυνάμεις καθώς και τον στόχο μας, ο οποίος δεν είναι άλλος από τη -με κάθε τρόπο- αποτροπή της επανάληψής του.

Με τον όρο καταναλωτική πίστη ορίζεται η κάθε μορφής πιστωτική διευκόλυνση που παρέχεται από τον πιστοδότη στον καταναλωτή για την εξυπηρέτηση των καταναλωτικών αναγκών του δεύτερου. Η καταναλωτική πίστη αποτελεί σημαντικό παράγοντα κερδοφορίας των τραπεζών, αλλά η αδυναμία αποπληρωμής των χρεών καταλήγει σε δυσάρεστα και δυσεπίλυτα προβλήματα.

Αποτελεί κοινή και συλλογική παραδοχή ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ελληνικών νοικοκυριών έχει υπερβολική έκθεση στον τραπεζικό δανεισμό. Με την εισαγωγή του πτωχευτικού νόμου για τα φυσικά πρόσωπα, καταφτάνουν στις τράπεζες αιτήματα για «εξωτραπεζικό» συμβιβασμό, που εκτός από ανεφάρμοστα στη συντριπτική τους πλειοψηφία, καταδεικνύουν το δυσθεώρητο μέγεθος του προβλήματος. Σημαντική μερίδα Ελλήνων επιδόθηκε, με τη «συνενοχή» των τραπεζών, σε αχαλίνωτο διαγωνισμό υπερδανεισμού από τον οποίο ζημιωθήκαμε όλοι.

Ποιος φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη; Από τη μία πλευρά ο δανειζόμενος πολίτης γνωρίζει ελάχιστα ή τίποτα και παραπλανάται συχνά από τον καταιγισμό των τραπεζικών προσφορών, κατά κύριο λόγο μέσω του μηχανισμού της διαφήμισης, αλλά και γενικότερα από τον κλάδο της επικοινωνίας. Από την άλλη ο τραπεζικός οργανισμός διαθέτει γνώση, μηχανισμούς, συστήματα, μεθοδολογίες και υποδομές.

Πιστεύω ότι το δίλημμα είναι εν μέρει επίπλαστο. Σίγουρα κανείς δεν είναι «αθώος» και αν προσπαθήσουμε να ποσοστικοποιήσουμε το μέγεθος της συνενοχής που αναλογεί στην κάθε πλευρά, θα χάσουμε χρόνο, δυνάμεις καθώς και τον στόχο μας, ο οποίος δεν είναι άλλος από τη -με κάθε τρόπο- αποτροπή της επανάληψής του.

Με τον όρο καταναλωτική πίστη ορίζεται η κάθε μορφής πιστωτική διευκόλυνση που παρέχεται από τον πιστοδότη στον καταναλωτή για την εξυπηρέτηση των καταναλωτικών αναγκών του δεύτερου. Η καταναλωτική πίστη αποτελεί σημαντικό παράγοντα κερδοφορίας των τραπεζών, αλλά η αδυναμία αποπληρωμής των χρεών καταλήγει σε δυσάρεστα και δυσεπίλυτα προβλήματα.


Ευρωπαϊκό Ρυθμιστικό Πλαίσιο: η Οδηγία 2008/48/ΕΚ
Η Οδηγία 2008/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των καταναλωτών όσον αφορά στις συμβάσεις πίστωσης προσπαθεί να προστατεύσει το δανειζόμενο, επιβάλλοντας κανόνες στο δανειστή, επιχειρώντας ταυτόχρονα να αποτρέψει τη δυσανάλογη επιβάρυνση του πιστωτικού φορέα. Κομβικά σημεία αυτής είναι τα παρακάτω:

Το άρθρο 4: αφορά στη διαφημιστική προβολή και επισημαίνει με έμφαση ότι κάθε διαφήμιση που αναφέρει συγκεκριμένο επιτόκιο ή οποιαδήποτε άλλα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με το κόστος, πρέπει να περιλαμβάνει τυποποιημένες πληροφορίες που το προσδιορίζουν κατά τρόπο σαφή, συνοπτικό, εμφανή και εύληπτο με χρήση αντιπροσωπευτικού παραδείγματος και για τυχόν συμπληρωματικές, αλλά υποχρεωτικές υπηρεσίες.

Το άρθρο 5: αναφέρεται στην υποχρέωση της τράπεζας για την παροχή πληροφοριών που είναι απαραίτητες για τη σύγκριση διαφορετικών προσφορών προκειμένου ο καταναλωτής να είναι σε θέση να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση πριν από τη σύναψη της σύμβασης πίστωσης. Η αναλυτική αυτή ενημέρωση δίνεται βάσει των πιστωτικών όρων και προϋποθέσεων που προσφέρει η τράπεζα και των αναγκών, προτιμήσεων και πληροφοριών που έχει εκφράσει και παρουσιάσει ο καταναλωτής.

Καθοριστική σημασία για την πλήρη και ξεκάθαρη ενημέρωση του καταναλωτή αποτελεί το Σ.Ε.Π.Π.Ε. Το Συνολικό Ετήσιο Πραγματικό Ποσοστό Επιβάρυνσης αντανακλά το πλήρες κόστος της πίστωσης. Ετσι, ο καταναλωτής είναι σε θέση να μπορεί άμεσα να συγκρίνει τις υπάρχουσες προσφορές και να καταλήξει στην πίστωση εκείνη την οποία θεωρεί πιο συμφέρουσα και κατάλληλη. Ταυτόχρονα, ενισχύεται με τον τρόπο αυτό ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών που οδηγεί στην ανάδειξη των πραγματικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων του τραπεζικού κόσμου.

Η καινοτομία της Οδηγίας ενυπάρχει στα άρθρα 8 και 14. Με το άρθρο 8 εισάγεται η έννοια του Υπεύθυνου Δανεισμού ως υποχρέωση αξιολόγησης από την πλευρά της τράπεζας της πιστοληπτικής ικανότητας του καταναλωτή πριν τη χορήγηση πίστωσης, βάσει επαρκών στοιχείων που λαμβάνονται κατά περίπτωση από τον καταναλωτή και κατόπιν έρευνας στην κατάλληλη βάση δεδομένων.

Εάν τα μέρη συμφωνήσουν να μεταβάλουν το συνολικό ποσό της πίστωσης, τότε ο πιστωτικός φορέας επικαιροποιεί τα χρηματοπιστωτικά στοιχεία που έχει στη διάθεσή του και επαναξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα. Το άρθρο προβλέπει ρητά ότι εάν ο πιστωτικός φορέας παραβιάσει τις υποχρεώσεις του, ο καταναλωτής έχει δικαίωμα αποζημίωσης.

Συνεκδοχικά συμπεραίνουμε πως, από την έναρξη ισχύος της Οδηγίας, κάθε τράπεζα έχει την αποκλειστική ευθύνη να αποδείξει, αν όχι ότι καλώς δάνεισε, τουλάχιστον ότι πραγματοποίησε κάθε δυνατή ενέργεια, έλαβε κάθε προβλεπόμενο μέτρο και αξιολόγησε σωστά όλες τις πληροφορίες πριν καταλήξει στην εκτίμηση της πιστοληπτικής ικανότητας του καταναλωτή.

Σε αντίθετη περίπτωση θα κληθεί να αποζημιώσει τον καταναλωτή, τον «αδύναμο κρίκο», που «εν αγνοία του» δανείστηκε πέρα από τις δυνατότητές του. Πρόκειται σαφέστατα για μία απόφαση που προστατεύει τον καταναλωτή, αφήνει όμως μία αίσθηση αδικίας θεωρώντας σαν μόνο υπόχρεο του Υπεύθυνου Δανεισμού την τράπεζα.

Το άρθρο 14 προβλέπει το δικαίωμα του καταναλωτή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση πίστωσης εντός προθεσμίας δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών ημερών, χωρίς να αναφέρει τους λόγους της υπαναχώρησης. Το χρονικό περιθώριο της προθεσμίας υπαναχώρησης αρχίζει να μετράει από την ημέρα σύναψης της σύμβασης.

Μόνη υποχρέωση του καταναλωτή είναι να καταβάλει στον πιστωτικό φορέα το κεφάλαιο και τους δεδουλευμένους τόκους επί του κεφαλαίου από την ημερομηνία ανάληψης της πίστωσης μέχρι την ημερομηνία εξόφλησης του κεφαλαίου χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και το αργότερο εντός τριάντα (30) ημερολογιακών ημερών από την αποστολή της κοινοποίησης της υπαναχώρησης στον πιστωτικό φορέα.


Ενυπόθηκη Πίστη
Βρίσκεται ήδη σε διαβούλευση η πρόταση οδηγίας 2011/0062(COD) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά στις συμβάσεις πίστωσης για ακίνητα κατοικίας. Περιλαμβάνοντας όσα προβλέπει η παραπάνω αντίστοιχη Οδηγία για την καταναλωτική πίστη προχωράει μερικά βήματα πιο πέρα προβλέποντας επιπροσθέτως και τα παρακάτω.

Για τον Υπεύθυνο Δανεισμό αναφέρει ότι «στην αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι αναγκαίοι παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη δυνατότητα του καταναλωτή να εξοφλήσει την πίστωση καθ’ όλη τη διάρκεια του δανείου». Φράση - κλειδί αποτελεί το «καθ’ όλη τη διάρκεια του δανείου», που γεννάει ερωτηματικά ως προς το τι ακριβώς σημαίνει αυτό.

Αν τα ερωτηματικά αυτά δεν αποσαφηνιστούν και παραμείνει η γενικότητα της έκφρασης, η οποία επιδέχεται ποικίλες «αναγνώσεις» και ερμηνείες, τότε ο στόχος της μοιάζει πρακτικά ανεφάρμοστος, αφού θα απαιτείται από τις τράπεζες να προβλέψουν με ακρίβεια το μέλλον κάθε υποψήφιου πιστούχου, γεγονός αντικειμενικά ανέφικτο.

Σε σύγκριση με την ισχύουσα πρόβλεψη για την καταναλωτική πίστη η απαίτηση από την τράπεζα για μονομερή Υπεύθυνο Δανεισμό εκτός του ότι έχει το αίσθημα της αδικίας, φτάνει και στην υπερβολή, αφού ζητάει από την όποια τραπεζική μεθοδολογία πιστοληπτικής ανάλυσης να περιέχει και στοιχεία «μελλοντικών προβλέψεων», όπως για παράδειγμα αν η εταιρεία που εργάζεται σήμερα ο δανειζόμενος και κατέχει εξέχουσα θέση στον κλάδο της, θα πτωχεύσει μετά από 10 χρόνια εξαιτίας κάποιας άστοχης επενδυτικής επιλογής.

Ακόμα προβλέπεται ότι οι πιστωτικοί φορείς θα πρέπει να προβαίνουν σε έρευνα στη βάση πιστωτικών δεδομένων καθ’ όλη τη διάρκεια του δανείου, προκειμένου να εντοπίζουν και να αξιολογούν το ενδεχόμενο αθέτησης πληρωμών.

Σε περίπτωση που το ενδεχόμενο αυτό είναι προφανές ή αντικειμενικά αποδεδειγμένο, ο πιστωτικός φορέας θα πρέπει να επικοινωνεί με τον καταναλωτή, για να συζητήσει τις διάφορες επιλογές, ώστε να αποφευχθεί η πιθανότητα αθέτησης πληρωμών, για παράδειγμα με αναδιάρθρωση του δανείου. Πρόκειται για υποχρέωση πρακτικά εφικτή και συναλλακτικά ηθική, η οποία επιβάλλει να προηγείται η έγκαιρη συννενόηση και ο διακανονισμός της αθέτησης και της καταγγελίας της σύμβασης.

Η πρόταση οδηγίας έχει και μία πρόβλεψη που θεωρώ ότι εξισορροπεί, με σχετικό αίσθημα δικαιοσύνης, το βάρος της ευθύνης μεταξύ του δανειστή και του δανειζόμενου. Ειδικότερα αναφέρει ότι τα κράτη - μέλη μεριμνούν, ώστε οι καταναλωτές να παρέχουν στους πιστωτικούς φορείς πλήρεις και ορθές πληροφορίες σχετικά με την οικονομική και προσωπική τους κατάσταση, στο πλαίσιο της διαδικασίας αίτησης για χορήγηση πίστωσης.

Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να επιβεβαιώνονται, εφόσον είναι αναγκαίο, από δικαιολογητικά προερχόμενα από πηγές οι οποίες δύναται να εξακριβωθούν ανεξάρτητα. Εισάγει έτσι την έννοια του Υπεύθυνου Δανεισμού και στην πλευρά του πιστούχου.

Είμαι βέβαιος, ότι κάθε άλλο παρά ελπιδοφόρο είναι το γεγονός ότι στην εποχή μας απαιτούνται οδηγίες, διαδικασίες και κατευθύνσεις για να μας προσαρμόσουν σε αυτό που ήταν αυτονόητο για τη γενιά των γονιών μας... στη νοικοκυρεμένη διαχείριση των οικονομικών μας.

Ο στόχος
Κάθε άνθρωπος -ανεξαιρέτως- έχει στο μυαλό του ως ειδυλλιακή εικόνα της κοινωνίας εκείνη στην οποία μπορεί να καλύπτει τις εκάστοτε πιστοληπτικές του ανάγκες, χωρίς δυσάρεστες εκπλήξεις και δίχως να αισθάνεται εξαπατημένος. Καταλυτικό ρόλο στην παραπάνω συνθήκη διαδραματίζει το χρηματοπιστωτικό οικοδόμημα κάθε χώρας.

Για να μετατραπεί η εικόνα αυτή από θεωρητικό ιδεώδες σε σύγχρονη πραγματικότητα, δεν αρκεί η πρόληψη μέσω της εφαρμογής κανόνων και μέτρων ως προς την καταναλωτική πίστη. Ακρως απαραίτητη είναι η έμπρακτη καλλιέργεια κλίματος σιγουριάς, ασφάλειας και εμπιστοσύνης, μέσω της ανάπτυξης μίας αληθινά ισότιμης σχέσης μεταξύ πιστοδότη και καταναλωτή.

Αλλωστε δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πίστη -καταναλωτική και στεγαστική στη συγκεκριμένη περίπτωση- προϋποθέτει πιστούς. Και πιστός σημαίνει να πιστεύει σ’ εσένα. Γι’ αυτό ας δανείζουμε υπεύθυνα, ας δανειζόμαστε υπ’ ευθύνη μας.

Banker's Review (T. 024)
« 1 2 3 »

Έχετε άποψη;
Ο σχολιασμός των άρθρων προϋποθέτει την Είσοδο σας στο Banker's Review Online.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Συγχωνεύσεις και εξαγορές

Private banking

Πιστωτική κρίση

Credit Risk management

Enterprise risk management

Best work place

Multichannel Strategy

Innovation

International Banking

Outsourcing

©2018 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778